KolumneSlobodna Dalmacija

BLACK CHRISTMAS Crni horor pod borom

“Sretan Božić svima!” – “Black Christmas” (2019.)

Petak 13. idealan je datum za pozicioniranje filma strave i užasa u kina. Za Oscara nominiranom producentu Jasonu Blumu (“Get Out!”) petak 13. u prosincu uletio je kao naručen za početak kinodistribucije nove verzije božićnog horora “Black Christmas”, a i fanovima žanra u formi preuranjena poklona za blagdane, premda bi se mogli razočarati kad odmotaju dar i baciti ga u smeće.

Datum se može shvatiti i dvoznačno. Naime, “Friday The 13th” možda se ne bi ni dogodio da davne 1974. nije snimljen kultni “Black Christmas”. Osim što je izvorni “Black Christmas” Boba Clarka bio pionirski blagdanski film strave i užasa u povijesti, prvi koji je bijeli božić načinio crnim, tj. krvavocrvenim, smatra se i pretečom takozvanih slashera, snimljen četiri godine prije poznatijeg “Halloweena” Johna Carpentera.

Clarkov film prvi je definirao tu vrstu “seks, piće i krvoproliće” horora s maskiranim manijakom u lovu na tinejdžer(ic)e razuzdanih hormona, pozivima ubojice koji “dolaze unutar kuće” i sličnim toponimima ismijanim u samoparodičnom “Screamu” Wesa Cravena. Kao takav, otvorio je vrata “Noći vještica”, “Petku 13.” itd. A, opet, remakeovi “Friday The 13th” i posebice “Halloweena” otvorili su vrata modernoj inačici “Black Christmasa”, već drugoj po redu.

Prva moderna verzija izašla je 2006. i zajahala na valu remakeova kultnih horora sedamdesetih (“Teksaški masakr motornom pilom”, “Zora živih mrtvaca”, “Brda imaju oči”…). Aktualni film je “slasher” za nova vremena u kojima strašniji od horora može biti društveno-politički podtekst ili, kao u ovom slučaju, tretman istoga, konkretno suvremene seksualne politike.

Najnoviji “Black Christmas”, za početak, nije uopće film strave i užasa u punom smislu te riječi, onako kako bi horor trebao biti. Nije ni “kreativan” u egzekuciji umorstava, pri čemu se eventualno ističe prvo, prilikom kojeg nesretna žrtva stradava od uboda ledenim stalaktitom kao anđeo na snijegu.

Tupoj oštrici filma sigurno je doprinijeo i “mekši” dobni predikat PG-13, za razliku od prijašnjih “Black Christmasa” koji su imali “R”. Od “Petka 13.” ostao je samo PG-13, rekli bismo. No, šalu na stranu, zasigurno je i nedavni (također Blumov) “Sretan Dan smrti” napravio svoje, parodirajući “slasherske” klišeje kao nekoć “Vrisak”.

“Black Christmas” je stigao u kina nedugo nakon “Happy Death Day”, što je ekvivalentno kraju devedesetih kad je “I Know What You Did Last Summer” slijedio “Scream”, s tim da se tada (auto)ironični horori nisu još učvrstili u kinima, niti je preispitivanje žanra bilo (post)moderno.

Jedino pohvalno što se, uz solidnu “kraljicu vriska” Imogen Poots, može reći za “Black Christmas” jest da, reinterpretirajući original, pokušava preispitati žanr iz današnje feminističke, #MeToo optike. Namjere filma redateljice Sophije Takal su načelno dobre na “slashersku” temu seks(izam), piće i krvoproliće.

Horori prošlosti znali su promicati žensko osnaženje, uključujući i izvorni “Black Christmas”, no pripadnice ljepšeg spola često su bile žrtve seksizma i mizoginije, nerijetko reducirane na “glupe, sisate plavuše” koje s vriskom na usnama bježe od ubojice, otprilike kako ih je i opisala heroina “Vriska”.

Stoga je vrijeme da uzvrate udarac i pretvore psihoseksualni žanr u borbu spolova, djevojaka iz sestrinstva i dečkiju iz bratstva u domovima na koledžu, kao Riley (Poots) i njezine frendice. “Ponovno se izgradi, kujo”, govore prijateljice Riley. Seksizam i mizoginija uvučeni su u svaku poru filma koji je do maksimuma preforsirao aktualni hollywoodski trend u kojem snažne žene kolo vode (nova “Noć vještica”, posljednji “Terminator”).

U filmu “Black Christmas” žene žive u “muškom svijetu”, “sviđalo nam se to ili ne”. A u tom svijetu takoreći svaki je muškarac (potencijalni) silovatelj, ako ne i manijak iz horora, a žene su “zastranile”, pa je zato regrutirana vojska mladića da vrate moć.

Ubojica šalje budućim ženskim žrtvama poruke tipa “Što povezuje božićnu šunku i djevojku iz sestrinstva? Obje vrište prije smrti!” ili “Natjerat ću vas da se poklonite i molite za milost!” i “Jedva čekam vidjeti hoćeš li se boriti”.”Vi kuje ste sve iste, ponašate se kao da to želite a samo dražite”, karakteristična je muška rečenica u filmu.

Riley je bila opijena i silovana na prvom “dateu”, ljigavi profesor na faksu (Cary Elwes) propagira muški svijet u kojem nema mjesta za feminizam… “Žene se vode instinktom, muškarci koriste mozak”, tumači Riley riječi profesora o nagonskoj i razumskoj magiji. Međutim, buđenje primordijalnog ženskog instinkta, inače sastavni dio nekih od najboljih horora u povijesti (npr. “The Descent”), ovdje je izvedeno bez finesa i trapavo.

“Uzeli ste na zub krive sestre”, poručuje – napadačima Kris (Aleyse Shannon) – uz poklič “popušite mi” – u sceni prema kojoj ono forsirano “girl power” okupljanje superheroina u “Osvetnicima 4” izgleda kao nešto najsuptilnije ikad. Feminizam je omotan blagdanskim lampicama, drečav i preočit, lišen ne samo suptilnosti, već i ikakve nijansiranosti. 

Posebice kad “Black Christmas” skrene iz ionako nimalo uzbudljivog “slashera” u bizarne natprirodne vode (vračanje, crna magija) i postane jedan od najgorih filmova godine, apsurdan, na rubu komedije. Naposlijetku, u ridikuloznoj završnici, “Black Christmas” ne ispada ni najmanje strašan, već “strašan”, nenamjerno smiješan, crni horor pod borom. Ho, ho, ho-ror!

Glumica na domaćem terenu

Imogen Poots nije strankinja u svijetu horora. Upoznali smo je upravo u odličnom nastavku zombijevskog horora “28 tjedana kasnije”, a glumila je i u remakeu “Mog susjeda vampira” i u “Zelenoj sobi”.

Show More

Povezane objave

Back to top button
Close
Close